Hér má finna ágrip af sögu húsa sem eru í umsjá Fasteigna ríkissjóðs.
Í janúar 1967 gerðu hafnarstjórinn í Reykjavík og tollstjórinn í Reykjavík með sér leigusamning til 50 ára um 4.846,3m² lóð norðan Tryggvagötu, milli Naustanna og Pósthússtrætis, til þess að reisa á henni tollstöð. Á lóðinni höfðu staðið tvö timburhús sem höfðu verið notuð sem hafnarskemmur. Hluti af öðru húsinu var tvílyftur og hafði skipaafgreiðsla Jes Ziemsen haft þar skrifstofur sínar. Þegar lóðin var afhent hafði hafnarstjórn látið fjarlægja þessi hús.
Kvaðir á lóðinni voru þær að á 1. hæð yrði hafnarskemma og skyldi rekstri hennar hagað sem best samræmdist á hverjum tíma vöruuppskipun og tolleftirliti á hafnarsvæðinu í heild. En þá var gert ráð fyrir að tollstjóraembættið ætti að ráða yfir slíku geymslurými við höfnina, þar sem tollstjóri gæti ákveðið að taka heilu skipsfarmana inn í geymsluhús við höfnina til skynditollskoðunar. Efri hæðir hússins skyldu svo hýsa þá starfsemi embættisins, sem eðlilegt væri að hefði aðsetur við höfnina. Þá var tekið fram að í húsinu skyldi koma fyrir þeim bifreiðastæðum, sem skipulagsyfirvöld kvæðu á um.
Sérstakar kvaðir voru um húsrými þar sem tollskoðun færi fram á farangri farþega er kæmu með farþegaskipum til landsins og að fjögurra akreina hraðbraut yrði byggð í 6,5 m hæð yfir lóðina frá austri til vesturs, en þar átti Geirsgata að liggja frá Kalkofnsvegi að Norðurstíg. Undir hraðbrautinni mátti byggja og var kveðið á um þetta til þess að umferð gæti gengið hindrunarlaust frá skipi við hafnarbakkann og inn í vöruskemmu – án þess að farið væri yfir umferðaræð. Á lóðinni mátti reisa allt að 40.000 m² hús.
Óvenjumiklar kvaðir voru á lóðinni eins og hér kemur fram. Til þess að tryggja að þær yrðu haldnar var skylt að fá samþykki hafnarstjórnar fyrir húsinu, auk skipulags- og byggingarnefndar eins og venja er að dugi. Þá varð hafnarstjóri að samþykkja allar síðari breytingar á húsinu, ef gerðar yrðu. Þessi kvöð var vegna þess að lóðin var á hafnarsvæðinu, leigusali lóðar var Reykjavíkurhöfn.
Sérstök byggingarnefnd fyrir húsið hafði verið skipuð árið 1963 og áttu í henni sæti: Torfi Hjartarson, tollstjóri, Páll Sæmundsson, forstjóri, og Ragnar Jónsson sölustjóri. Fyrsta verk byggingarnefndar var að ráða tæknimenn til að teikna húsið. Síðan gerði nefndin þarfagreiningu með tæknimönnum og skilgreindi því næst þá aðila sem fengju aðstöðu fyrir starfsemi sína í húsinu, umfram þá er kveðið var á um í lóðarsamningi.
Samtímis því að unnið var að þarfagreiningu, voru gerðar fyrstu tillögur að húsinu og þegar lokið var við teikningar og þær samþykktar í bygginganefnd 9. mars 1967, var stærð hússins eftirfarandi:
Kjallari hússins, sem var fyrir tækniherbergi og hafnarskemmu 680,0 m²
Farþegaafgreiðsla 420,0 m²
1. hæð, hafnarskemma og fleira 2.755,0 m²
2. hæð, hafnarskemma undir brú sem var í báðum endum 875,0 m²
3. hæð, þar eru aðeins 2 stigahús og lyftur. Auk þess opin bílastæði 120, 0 m²
4. hæð, 1.615,0 m²
5. hæð, 1.615,0 m²
Samtals 8.085,0 m²
Nýting lóðar var 8.085,0 m² : 4.846,3 m² = 1,67
Ákveðið var að eftirfarandi stofnanir hefðu aðsetur fyrir starfsemi sína í Tollhúsinu:
Embætti tollstjóra, tollgæslan, skattstofan og farþegaafgreiðsla fyrir ferðamenn, sem kæmu eða færu með farþegaskipum er sigldu milli landa. Enn fremur lögreglustöð fyrir miðborgina, en þá var verið að reisa nýja lögreglustöð við Hlemm, sem þótti of langt frá miðborginni. Þá þótti það henta vel að hafa í húsinu aðstöðu fyrir lögskráningu skipverja, þar sem hún heyrði undir tollstjóraembættið.
Nokkru áður en teikningar að byggingunni voru samþykktar fékkst leyfi til að grafa fyrir húsinu, en fyrstu skóflustunguna tók fjármálaráðherra 27. janúar 1967.
Kostnaðaráætlun hafði verið samin og hljóðaði hún upp á 125 milljónir króna. Kostnaðaráætlun var stöðugt færð í samræmi við byggingarvísitöluna og þegar verki var lokið sýndi það sig, að áætlunin stóðst, enda fylgdist byggingarnefndin vel með og lagði áherslu á að engar breytingar á húsinu yrðu gerðar, ef það raskaði kostnaðartölum að nokkru ráði.
Þegar hafist var handa við að grafa fyrir húsinu kom fram, að öll lóðin var á uppfyllingu frá því þegar Reykjavíkurhöfn var gerð. Þá kom einnig fram að austurgafl hússins stendur á hinni frægu steinbryggju er byggð var á árunum 1883 – 1885, í framhaldi af Pósthússtræti. Sjór féll inn í þessa fyllingu, þannig að nokkurt vandaverk var að byggja kjallara hússins, en gólf hans er um 4,6 m undir háflóði.
Almenna byggingarfélaginu var falið að steypa upp kjallarann í ákvæðisvinnu. Hluta hans átti að nota undir vörugeymslu, svo að tryggja varð sem frekast var unnt að komist yrði hjá vatnsleka. Botnplatan var því höfð um 90 sm þykk og kjallaraveggir 45 sm og tryggði þessi þykka steypa þá einnig að kjallarinn flyti ekki upp á flóði, áður en bygging yrði reist.
Allt húsið er reist á súlum með mestu spennivíddum sem hagkvæmt þótti þá, en húsið var steypt upp á staðnum. Útveggir neðri hæða voru steyptir, en útveggir skrifstofuhæða voru keyptir frá Danmörku, tilbúnir til uppsetningar með gluggum, einangrun og grænum glasalplötum að utan. Að öðru leyti var húsið múrhúðað að utan og málað.
Þegar kom að innréttingum á skrifstofum var ákveðið að fara nýjar leiðir, sem nokkuð var farið að nota erlendis. Gert var ráð fyrir að allt starfsfólkið ynni í einum sal, en aðeins tveir til þrír yfirmenn fengju herbergi til umráða. Vinnusalurinn var skipulagður með ákveðnum opnum vinnustöðvum, þar sem hver og einn hafði allt til síns starfa, og þeim sem unnu saman var raðað þannig að hópvinna yrði auðveld. Á milli vinnustöðva var komið fyrir skermum, hillum og blómum – starfsfólkið átti því að hafa á tilfinningunni að það ynni í blómasal. Þessi tilhögun hefur ekki ávallt þótt henta, en hjá tollstjóra hefur hún haldist og að hluta hjá skattstjóra. Húsið var tekið í notkun í ársbyrjun 1971.
Vegna þess að hafnarskemman náði í gegnum húsið út að Tryggvagötu myndaðist þar 250 m² gluggalaus veggflötur út að götu. Byggingarnefnd og arkitekt voru sammála um að slíkur flötur myndi hafa slæm áhrif á heildargötumyndina, ef ekki væru gerðar sérstakar ráðstafanir til að prýða útlit hússins. Aðilar urðu því sammála um að reikna með því að láta setja þarna upp varanlegt listaverk. Lengi stóð á leyfi fjármálaráðherra fyrir slíkri framkvæmd, því ljóst var að listaverk úr mósaík, 44,0 x 4,5 m að stærð, kostaði mikið fé. Til þess að allir sæju að húsið væri ekki fullgert þótt það væri komið í notkun, var veggurinn látinn standa ómúrhúðaður í nokkur ár þar til leyfi fékkst. Var það Eysteinn Jónsson, fjármálaráðherra, er veitti leyfið.
Á þessum tíma fór mikið orð af Gerði Helgadóttur, listakonu. Hafði hún unnið mikið að mósaíklistaverkum í Þýskalandi og víðar. Afráðið var að hafa fyrst samband við hana áður en ákveðið yrði hvort efnt yrði til samkeppni um verkið. Oft hafði verið rætt um að verkið þyrfti að spegla lífið við höfnina, enda hafði höfnin verið lífæð Reykjavíkur síðan hún var gerð.
Þegar rætt var við listakonuna varð hún að sjálfsögðu strax hugfangin af slíku verki og ræddi við okkur, er stóðum að smíði hússins, vítt og breitt um fyrirhugað listaverk. Varð að samkomulagi að hún fengi teikningar og aðra aðstoð áður en hún færi aftur af landi brott, þar sem hún myndi vinna við tillögurnar erlendis.
Gerður fékk þann tíma sem hún ákvað sjálf að þyrfti, og þegar hún sneri aftur heim lagði hún nokkrar tillögur fram til umræðu. Allir sem höfðu með byggingarframkvæmd hússins að gera voru strax sammála um að mikið listaverk væri í uppsiglingu hjá Gerði Helgadóttur. Samþykkt var því án tafar að biðja hana um að vinna verkið. Jafnframt var óskað eftir að gera heildarsamning við hana og hið fræga listaverkafyrirtæki í Þýskalandi, Bræðurna Oidtmann, en Gerður hafði lengi starfað með þeim að uppsetningu frægra listaverka víða um Evrópu. Samningar tókust og Gerður vann listaverkið undir uppsetningu á verkstæði þeirra bræðra, sem sáu síðan um uppsetningu á Tollhúsið. Allt verkið var einstaklega vel af hendi leyst, bæði af hálfu Gerðar Helgadóttur og Oidtmannbræðra. Hefur það staðist óblíða íslenska veðráttu í áratugi, án þess að láta á sjá, og hefur listakonan hlotið einróma lof fyrir frábært verk, sem mun prýða Reykjavík um ókomin ár. Það tók Gerði um tvö ár að vinna verkið, sem var unnið og sett upp á árunum 1972 og 1973. Sá hluti veggsins, sem listaverkið nær ekki yfir, var klæddur íslenskum steinplötum, 2 sm á þykkt úr grænu gabbrói.
Breyting á skipulagi hafnarsvæðisins
Á árinu 1986 varð mikil breyting á skipulagi við höfnina. Með tilkomu Sundahafnar var svo til búið að flytja alla vöruflutninga frá gömlu höfninni og til hinnar nýju. Jafnframt því var svo ákveðið að færa hafnarbakkann við Geirsgötu út um 20 m. Var það gert til þess að rýma til svo hægt væri að leggja Geirsgötu á jörðinni og hætta við hraðbrautina á brúnni, sem steypt hafði verið fyrir 16 árum. Þessi brúargerð var enda talin mjög dýr í framkvæmd, ef af yrði. Með þessari breytingu var húsið í raun flutt af hafnarsvæðinu. Kvaðir um hafnarskemmu, seo og aðrar kvaðir, féllu niður og nýr samningur var gerður um lóð og hús í maí 1993.
Með þessum nýja samningi, sem var gerður milli ríkis og Reykjavíkurborgar, opnuðust nýjar leiðir fyrir eigendur Tollhússins til breytinga og stækkunar á vinnuaðstöðu í húsinu. Frá því að húsið var reist hafði borgin rekið 64 bifreiðastæði, sem hún átti á brúnni, samkvæmt fyrri samningi. Með nýjum samningi urðu þessi stæði eign Tollhússins. Af þeirri ástæðu einni var hægt að byggja um 3.200 gólffermetra við húsið. Tollstjóri hafði í raun áður hafið nokkra stækkun á húsrými fyrir embættið. Þannig hagaði til að í hafnarskemmunni var lofthæð um 6,5 m, en það svarar til tveggja hæða húss. Í lok áttunda áratugarins fékk tollstjóri leyfi til að byggja 330 m² rými, sem var þá 2. hæð í skemmunni. Síðar var haldið áfram, þar sem skattstofan þurfti á verulegri stækkun að halda og farið að íhuga að byggja 3. hæðina á bifreiðastæðinu, þar sem sýnt var að brúarstæðið myndi verða eign hússins. Það varð því úr að farið var að teikna nýja hæð þarna. Var hún samþykkt á árinu 1991 og byggð 1993. Hæð þessi er 774 m² að stærð og leysti allan vanda skattstofunnar í bili.
Fleiri stækkanir hafa átt sér stað, t.d. var eldhús fyrir mötuneyti starfsmanna stækkað um 57,3 m² árið 1981. Þá var innréttuð í vesturenda hússins ágæt fundaraðstaða með rúmgóðum fundarsal (127 m²) árið 1979. Í austurenda hússins var árið 1995 gerð ný aðstaða á 2. hæð fyrir ríkistollstjóra, 196,2 m² að stærð.
Allar þessar stækkanir eiga sér stað á þann hátt að byggð er 2. hæð inni í hafnarskemmunni. Án efa eiga slíkar stækkanir eftir að þróast áfram. Þegar hætt var að nota 1. hæð hússins sem hafnarskemmu um 1990 var húsnæðið leigt öðrum og um 1994 var Þróunarfélagi Reykjavíkur leigð fyrrverandi hafnarskemma undir starfsemi markaðstorgs Kolaportsins hf.
Á meðan gengið var út frá því að hraðbraut skyldi liggja á 3. hæð hússins, bar húsið þess nokkur merki, þar sem ekki var hægt að ganga frá brúarendum fyrr en lokið væri við brúna beggja vegna þess. Eftir samninginn 1993 var gengið í það að ljúka við þessa enda og fella þennan hluta að húsgerðinni, þannig að nú sér þessa byggingaþáttar í sögu hússins ekki lengur merki.
Eftirtaldir aðilar sáu um teikningar og byggingarframkvæmdir.
Arkitektar: Gísli Halldórsson og Teiknistofan hf.
Verkfræðingar: Almenna byggingarfélagið hf.
Yfirverkfræðingur á staðnum: Karl Guðmundsson.
Rafverkfræðingur: Sigurður Halldórsson.
Verktakar: Almenna byggingarfélagið hf.
Trésmíðameistari: Guðmundur Jóhannsson.
Múrarameistari: Einar Ólafsson.
Reykjavík í apríl 1997,
Gísli Halldórsson.
Kvennaskólinn í Reykjavík er einn allra elsti skóli landsins, stofnaður 1874 af hjónunum Þóru og Páli Melsteð. Fyrstu öldina sem skólinn starfaði var hann eingöngu fyrir konur en haustið 1977 hóf fyrsti pilturinn nám við skólann. Síðan þá hefur piltum í skólanum fjölgað ár frá ári og eru þeir nú tæpur þriðjungur nemenda. Skólinn varð framhaldsskóli 1979 og fyrstu stúdentarnir útskrifuðust 1982. Í skólanum eru um 550 nemendur og starfsmenn eru 55.
Skólinn er til húsa að Fríkirkjuvegi 9 og Þingholtsstræti 37. Þetta hús er í daglegu tali kallað Uppsalir. Íþróttakennslan fer fram í líkamsræktarstöðinni World Class og í íþróttahúsi KR. Nokkrar sérstofur eru í skólanum, t.d. fyrir líffræði, efna- og eðlisfræði, listgreinar og nokkur tungumál.
Því verður ekki neitað að Kvennaskólinn býr við þröngan húsakost og bílastæðaskort. Á móti kemur að hann er staðsettur á friðsælum stað við Tjörnina í hjarta borgarinnar og þjónar vel nemendum af öllu höfuðborgarsvæðinu þar sem allar strætisvagnaleiðir liggja í miðbæinn. Síðustu ár hefur verið leitað leiða til að leysa húsnæðisvanda skólans en þær hafa ekki fundist enn þá.
Textinn er fenginn af heimasíðu skólans.
Ágrip af sögu lögreglustöðvar og varastöðvar
Vígsluræða Björns Jósefs Arnviðarsonar, lögreglustjóra, 15. október 2004
Dómsmálaráðherra, vígslubiskup, alþingismenn góðir gestir.
Það mun hafa verið um 1820 að fyrst var ráðinn lögreglumaður til starfa á Akureyri og voru þá íbúar bæjarins um 50. Aðalstarf lögreglumannsins átti að vera að hirða upp drukkna menn af götum bæjarins og jafnframt að gæta þess að engar veiðar væru stundaðar á Pollinum á helgum dögum. Kaupmenn áttu að greiða honum laun en þeir munu fljótt hafa neitað að greiða þau þannig að starfið virðist hafa verið lagt niður ári síðar.
Árið 1850 skipaði Eggert Briem, sýslumaður Eyjafjarðarsýslu, hreppstjóra á Akureyri en þá voru íbúar bæjarins 187. Hlutverk hreppstjórans var m.a. að sjá um löggæslu í bænum.
Það er þó ekki fyrr en 1865 sem fyrst er getið um húsnæði fyrir löggæsluna en það ár var byggt fangelsi sem jafnan gekk undir nafninu “Svartholið” og var því fyrst og fremst ætlað að hýsa drukkna menn en hús þetta var lélegt og illa hirt. Árið 1874 var reist glæsilegt fangelsi í Lækjargili og var það frá upphafi nefnt “Ráðhúsið” því auk þess að vera fangelsi og aðstaða lögreglumanna voru þar haldnir bæjarstjórnarfundir og þar var Amtsbókasafnið einnig til húsa um tíma.
Jón Benediktsson var skipaður yfirlögregluþjónn á Akureyri 1935 en þá var starfsaðstaða lögregluþjóna orðin slök. Bauð hann að lögreglan hefði aðsetur í húsi hans og var svo til 1940 að tekin var í notkun ný lögreglustöð við Smáragötu 1, rétt við íþróttavöllinn. Þótti þetta glæsileg bygging á þeim tíma.
Gísli Ólafsson var skipaður yfirlögregluþjónn á Akureyri 1958 og gengdi hann því starfi til ársloka 1980. Gísli fór fljótt að tala fyrir því að byggja þyrfti nýja lögreglustöð enda var orðið þröngt um starfsemina í húsi því sem þótti stórt og glæsilegt tuttugu árum áður. Íbúafjödi bæjarins hafði nær tvöfaldast og starfsmönnum lögreglunnar hafði og fjölgað.
Það mun ekki hafa verið auðsótt mál að fá samþykki fyrir byggingu nýrrar stöðvar en á engan held ég sé hallað þó sagt sé að fyrir þrotlausa baráttu Gísla Ólafssonar hafi fengist samþykki fyrir byggingu nýrrar lögreglustöðvar og tók Gísli fyrstu skóflustunguna 1. júní 1963. Byggingin gekk fremur rólega þar sem ekki var ávallt auðvelt að fá fjármagn til byggingarinnar en 1968 var framkvæmdum að mestu lokið og flutt var inn í nýja lögreglustöð 29. ágúst 1968 og það er húsið sem við stöndum í nú í dag. Tæpum fjörtíu árum eftir að flutt var í þetta hús rúmar það enn starfsemi lögreglunnar og er það glæsilegur vitnisburður um framsýni Gísla Ólafssonar, fyrrverandi yfirlögregluþjóns.
Að sönnu var innrétting stöðvarinnar barn síns tíma og hlutir ganga úr sér og komið var að verulegu viðhaldi húsnæðisins. Var þá tekin sú ákvörðun að fara í gagngerar breytingar á innra skipulagi hússins. Farið var í þá vinnu undir forystu Fasteigna ríkissjóðs og vil ég flytja þeim alúðarþakkir fyrir þann stórhug sem fram kom í öllu þeirra starfi.
Húsnæði lögreglunnar á Akureyri hefur nú gengið í endurnýjun lífdaga sinna og er öll aðstaða hér hin glæsilegasta eins og gestir fá nú að sjá.
Daníel Guðjónsson, yfirlögregluþjónn, mun hér á eftir gera grein fyrir breytingum á húsnæðinu og nýtingu þess og mun ég ekki fara nánar út í það. Ég vil hins vegar nefna að hér á eftir mun dómsmálaráðherra Björn Bjarnason, formlega taka í notkun varastjórnstöð fyrir Fjarskiptamiðstöð lögreglunnar, Neyðarlínuna, stjórnstöð leitar og björgunar eða í fáum orðum sagt varastöð fyrir alla þá starfsemi sem fram fer í björgunarmiðstöðinni í Skógarhlíðinni í Reykjavík Hér er um að ræða mikið hagsmuna og framfaramál fyrir landsmenn alla á sviði löggæslu og öryggismála.
Ég get á þessari stundu ekki látið hjá líða að færa dómsmálaráðherra og ráðuneyti hans sérstakar þakkir fyrir þann mikla stuðning sem hann persónulega og ráðuneyti hans hafa sýnt uppbyggingu þessarar nýju starfsemi. Það fer ekki fram hjá neinum, sem fylgist með, að Björn Bjarnason, dómsmálaráðherra, hefur tekið á þessum málaflokkum af mikilli þekkingu, víðsýni og framsýni sem vafalaust á eftir að skila miklum árangri í framtðínni.
-------------------
Daníel Guðjónsson, yfirlögregluþjónn.
Ræða við vígslu nýuppgerðrar lögreglustöðvar 15. okt. 2004
Hæstvirtur dómsmálaráðherra, ríkislögreglustjóri, alþingismenn, sýslumaður, hönnuðir, verktakar og aðrir góðir gestir.
Ég vil bjóða ykkur öll hjartanlega velkomin til endurvígslu þessa glæsilega húss sem nú er aftur sem nýtt þrátt fyrir að rúm 40 ár séu síðan fyrsta skóflustungan var tekin. Sérstaklega þykir mér vænt um að sjá þann mann sem án efa átti mestan þátt í því að hús þetta var reist yfir starfsemi lögreglunnar á Akureyri, Gísla Ólafsson, fyrrverandi yfirlögregluþjón. Húsið dugar enn vel og sýnir það framsýni Gísla að að ekki var bætt við einum fermetra af húsrými við þessar endurbætur þrátt fyrir að nýrri starfsemi væri bætt við sem er varastjórnstöð fyrir Neyðarlínuna og Fjarskiptamiðstöð lögreglunnar sem opnuð verður formlega hér á eftir. Er það trú mín að hús þetta muni enn duga um næstu framtíð og svigrúm sé til að efla þá starfsemi sem í því er.
Það eru nú rétt um níu ár síðan ég kom til starfa í þessu húsi. Það var þá þegar farið að láta á sjá eftir nærri þrjátíu ára starfsemi og öllum ljóst að fljótlega þyrftu að fara fram gagngerar endurbætur. Þá var fyrirkomulag á ýmsan hátt orðið óheppilegt og bar með sér að húsið var tekið í notkun á nokkuð löngum tíma þannig að vinnuumhverfi miðað við nútíma þarfir var ekki eins og ákjósanlegt var. Ljóst var því að ekki aðeins þyrfti að fara fram viðhald á húsinu heldur gagngerar breytingar sem stuðluðu að breyttu vinnuferli og breyttri nýtingu húsnæðisins í samræmi við kröfur tímans.
Í mínum huga þróuðust fljótlega hugmyndir um það hvað gera þyrfti og ræddi ég þær við samstarfsmenn og Björn Jósef sýslumann. Eftir fyrsta samtal mitt við sýslumann leist mér ekkert á blikuna og varð sannfærður um að aldrei yrði neitt úr þessum breytingum. Því hafi mér þótt mínar hugmyndir djarfar þá voru þær hjóm eitt miðað við þær sem Björn Jósef hafði. Hans afstaða var mjög skýr. Annað hvort gerum við hér allt eða ekkert. Og þar við sat.
Ég mun ekki rekja hér frekar framgang málsins að öðru leyti en því að geta þess að sú afstaða var tekin að vera ákveðinn, ég segi ekki frekar en sýna húseigandanum, Fasteignum ríkisins, þá biðlund sem þyrfti til að ráðast í verkið þegar hann hefði svigrúm til. Náðist fljótlega um það samkomulag að þannig skyldi þetta verða. Þetta þýddi að bíða þyrfti í nokkur ár en ég er sannfærður um að það hafi verið skynsamlegt og að við njótum þess í dag með glæsilegara húsnæði en annars hefði fengist.
Ég vil nota þetta tækifæri til að þakka þeim Snævari Guðmyndssyni, framkvæmdastjóra Fasteigna ríkissjóðs og Vigfúsi Halldórssyni, byggingafræðingi fyrir einkar ánægjuleg samskipti og skilning við undirbúning og framkvæmd þessara breytinga.
Samið var við Pál Tómasson, arkitekt hjá Arkitektur.is um hönnun breytinganna. Fékk hann í veganesti þær hugmyndir sem hér höfðu verið uppi en var gert ljóst að hann væri með öllu óbundinn af þeim og gengi frjáls til verks. Var það líka eins gott því í ljós kom að Páll var á allan hátt okkur snjallari og kom með margar óvæntar og skemmtilegar hugmyndir sem hér ber nú fyrir augu. Hefur samstarfið við Pál verið einkar ánægjulegt og fékk hann okkur til að samþykkja ýmsilegt sem við hefðum ekki látið okkur til hugar koma að við myndum nokkurn tíma taka í mál fyrir nokkrum árum. Samskiptin við Pál voru þannig að hann hlustaði á allt sem sagt var sem honum þótti eitthvert vit í en síðan réði hann. Fór enda best á því. Vill ég þakka Páli fyrir hans stóra þátt í þessu verki.
Í stuttu máli snerust þessar breytingar um að færa búningsaðstöðu starfsmanna af fyrstu hæð og niður í kjallara þar sem kaffistofa var áður. Flytja kaffistofuna úr kjallaranum í suðurenda hússins þar sem Bifreiðaeftirlitið var lengi til húsa. Setja varastjórnstöð fyrir Neyðarlínu og Fjarskiptamiðstöð lögreglunnar í rýmið á fyrstu hæð þar sem búningsaðstaðan var áður. Koma upp móttöku fyrir ölvaða viðskiptavini í kjallara hússins til að ekki þyrfti að fara með þá milli hæða. Færa starfsmannainngang í kjallara í tengslum við nýja búningsaðstöðu. Þá var rými það sem Veðurstofan hafði nýtt fyrir jarðskjáltamæla í norðurenda kjallara en hætt var að nota nýtt fyrir tæknirými, vopnageymslu og aðstöðu fyrir ljósmyndun og tæknilegar rannsóknir sönnunargagna. Ein meginbreytingin fólst svo í því að breyta fyrirkomulagi rannsóknardeildar úr lokuðum vinnurýmum í opin rými með sérútbúnum yfirheyrsluherbergjum. Jafnframt var öll vinnuaðstaða lögreglumanna bætt til mikilla muna.
Nýting húsnæðisins eftir þessar breytingar er í stuttu máli á þessa leið en þess skal getið að fangelsisálman var ekki með í þessum breytingum heldur bíður hún næsta árs.
Í kjallara er bílskúr, móttaka, útkallsbúnaður, aðstaða fyrir lögregluhunda og varaaflsvél. Þar er einnig búningsaðstaða fyrir starfsmenn, tæknirými, aðstaða fyrir tæknirannsóknir og geymslur.
Á fyrstu hæð, þ.e. hæðinni hér fyrir neðan er kaffi- og stetustofa fyrir starfsmenn, andyri og móttaka viðskiptavina, skrifstofa aðstoðaryfirlögregluþjóns og varðstjóra, vinnustöðvar fyrir skýrslugerð lögreglumanna og varastjórnstöð Neyðarlínu og Fjarskiptamiðstöðvar ríkislögreglustjóra og annarrar starfsemi í Skógarhlíð. Þá eru í tengibyggingu að fangelsisálmu skrifstofa fangavarða og yfirheyrsluherbergi.
Á annarri hæð er salur sá sem við erum í, skrifstofa yfirlögregluþjóns, fjölnota herbergi fyrir viðtöl og skýrslutökur, sérútbúið yfirheyrsluherbergi, skrifstofa lögreglufulltrúa og vinnurými rannsóknarlögreglumanna.
Þróun varastjórnstöðvarinnar tók nokkrum breytingum á tímanum. Upphaflega var eingöngu rætt um varastjórnstöð fyrir Neyðarlínuna en skv. lögum um hana var skylt að koma upp varastjórnstöð utan suðvesturhornsins. Það þróaðist síðan í varastjórnstöð fyrir Fjarskiptamiðstöð lögreglunnar og alla þá starfsemi sem komið hefur verið upp í Skógarhlíðinni í Reykjavík. Arkitekt þeirra hugmynda er forstjóri Neyðarlínunnar, Þórhallur Ólafsson. Um hann og þátt hans í því að sú hugmynd er orðin að veruleika hér mætti skrifa langa sögu sem býður ævisagnaritara framtíðarinnar því um hann má segja eins og sagt var um annan mann fyrir nokkrum áratugum að þar fer maður sem gerir kraftaverk á hverjum degi og lítur á hverja hindrun sem áskorun til að yfirstíga. Án fulltingis ríkislögreglustjórans og skilnings dómsmálaráðherra hefði þetta samt aldrei orðið að veruleika. Vill ég þakka Þórhalli afar skemmtilegt samstarf frá upphafi og sömuleiðis þeim starfsmönnum ríkislögreglustórans og dómsmálaráðuneytisins sem lögðu honum lið.
Hér var um mjög viðamiklar breytingar að ræða. Rífa þurfti allt innan úr húsinu þannig að ekkert stóð eftir nema útveggir og burðarveggir. Skipt var um allar rafmagns- og hitalagnir og allan annan búnað í húsinu alveg frá skolpleiðslum í kjallara upp í einangrun og pappa á þaki. Allur stjórnbúnaður er nýr, ný húsgögn og keypt var ný varaaflsstöð. Enginn hafði hinsvegar gert sér í raun grein fyrir þvi hvernig hægt væri að gera þetta með fullri starfsemi lögreglunnar í húsinu á meðan. Menn höfðu gælt við það að hægt væri að taka eina hæð fyrir í einu en slíkt reyndist óframkvæmanlegt. Niðurstaðan var sú að rannsóknarlögreglumennirnir fluttu starfsemi sína á aðra hæð sýsluskrifstofunnar niðri í bæ. Fengið var sumarhús sem sett var á planið sunnan við lögreglustöðina fyrir almennu deildina. Þar þreyjuðu menn Þorrann og Góuna við mikil þrengsli til vors er þetta ágæta sumarhús var selt og flutt austur í Mývatnssveit og var lögreglan þar með á götunni.
Þó götulögregla sé góðra gjalda verð þá þarf hún samt þak yfir höfuðuð. Tekið var til bragðs að flýta sumarleyfi fangavarða og senda fanga sem hér voru í önnur fangelsi og flutti lögreglan síðan með þá starfsemi sem verið hafði í sumarhúsinu í tugthúsið og þar var hún fram að verslunarmannahelgi er loks var hægt að flytja í framtíðar húsnæðið. Yfirlögregluþjónar fóru hinsvegar hvergi og voru allan tíman inni í húsinu lengst af í þessum sal við þröngan kost, ryk og kulda en hitinn var tekinn af á útmánuðum og kom ekki á aftur fyrr en með hækkandi sól. Þótti þeim aðbúnaður allur hinn versti en kvörtuðu auðvitað ekki þar sem allir þurftu að leggjast á eitt til að hlutirnir gengju.
Segja má að framkvæmdir hafi, þrátt fyrir allt, gengið vel. Þær hófust í byrjun desember og var húsnæðið að mestu tilbúið i byrjun ágúst þótt ýmislegt smávegis væri eftir. Ýmislegt óvænt kom upp á og margt ófyrirséð eins og verða vill þegar gömlum húsum er breytt. Vill ég færa verktakanum, Hagleiksmönnum, undirverktökum þeirra og öllum þeim mönnum sem að breytingunum unnu miklar þakkir fyrir vel unnin störf og frábært samstarf. Sama á við um eftirlitsmann verksins, Anton Brynjarsson.
Eins og gefur að skilja þurfti oft á miklum skilningi og tillitssemi af beggja hálfu að halda á verktímanum enda erfitt að halda uppi eðlilegri lögreglustarfsemi samhliða störfum iðnaðarmanna en allt gekk það hnökralaust. Hagleiksmenn reyndust hinir mestu hagleiksmenn undir ötulli forystu Einars Ólafssonar, verkstjóra sem stjórnaði mönnum sínum af röggsemi.
Nú þegar lögreglan hefur fengið þetta glæsilega húsnæði til afnota og hin ytri umgjörð er orðin eins og best verður á kosið er nauðsynlegt að huga að ýmsu í hinu innra starfi því nú er allt vinnuumhverfi gjörbreytt. Segja má að með tilkomu varastjórnstöðvarinnar sé lögreglan hér farin að starfa í sama tækniumhverfi og lögreglan á Suðvesturhorninu. Grundvöllur þess er m.a. Tetra fjarskiptakerfið sem lögreglan hér hefur nú tekið i notkun. Áframhaldandi uppbygging þess er ein mikilvægasta forsenda þess að unt sé að ná fram nauðsynlegri hagræðingu og samræmingu löggæslunnar á landsbyggðinni.
Lögreglan á Akureyri er opinber stofunun sem veitir þjónustu á sviði löggæslu. Viðskiptavinir okkar eru fólkið í umdæmi sýslumannsins á Akureyri. Þeim þurfum við að þjóna af alúð og kostgæfni og leggja okkar að mörkum til að mannlíf geti verið hér eins og best verður á kosið. Er það trúa mín að í dag sé stigið stórt framfaraskref.
Þeir aðilar sem að breytingu lögreglustöðvarinnar komu voru þessir:
Arkitektur.is, arkitektastofa, Kaupvangsstræti 23, Akureyri, sá um hönnun breytinganna og var aðalhönnuður Páll Tómasson, arkitekt.
Raftákn ehf, verkfræðistofa, Glerárgötu 34, Akureyri, sá um hönnun á rafmagni og var hún í höndum Jóns Heiðars Árnasonar, verkfræðings.
Verkfræðistofa Sigurðar Thoroddsen, Glerárgötu 30, Akureyri, sá um hönnun á lögnum og loftræstingu, og var í höndum Þorsteins Sigurðssonar og Péturs Torfasonar,verkfræðinga. Eftirlitsaðili með framkvæmdum var í höndum Arkitekta- og verkfærðistofu Hauks Haraldssonar, Kaupangi, Akureyri, og sá Anton Örn Brynjarsson, verkfræðingur um þann þátt.
Eftirlitsmaður frá Fasteignum ríkissjóðs var Vigfús Halldórsson og frá Framkvæmdasýslu ríkisins Jón Heiðar Gestsson.
Aðalverktaki var Hagleiksmenn ehf, byggingastjóri Haukur Eiríksson, verkstjóri Einar Ólafsson, smiður.
Helstu undirverktakar voru Ljósgjafinn ehf, Glerárgötu ehf, rafverktakar, Glerárgötu 34, Akureyri, sem sáu um allar rafmagnslagnir, Árni Jónsson, pípulagningarmaður sá um pípulagnir, Björn Jónsson, málari um málningu og Klemens Jónsson um dúkalagnir.
Eru öllum þessum aðilum færðar miklar þakkir fyrir vel unnin störf.
Byrjað var á verkinu í byrjun desember 2003 og er því að ljúka hér í dag.
Vill ég þakka ofangreindum og öðrum þeim sem að framkvæmdinni komu fyrir vel unnin störf. Ég vil þakka stuðning og velvilja dómsmálaráðuneytisins og dómsmálaráðherra Birni Bjarnasyni sérstaklega fyrir þann mikla áhuga sem hann hefur sýnt þessu verkefni.
Lögreglumönnum og öðrum þeim starfa í þessu húsi vil ég óska til hamingju með nýju starfsaðstöðuna.
Opnunartími:
Virka daga 8:00 - 16:00
Fasteignir Ríkissjóðs
Borgartúni 7a / 150 Reykjavík
Sími: 520-5600
Kt: 690981-0259
Netfang: fastrik@fastrik.is